คอนเทนเนอร์กับโคเดก
สิ่งที่เรียกว่าฟอร์แมตอย่าง MP4 จริง ๆ แล้วคือคอนเทนเนอร์ หรือกล่องที่บรรจุสตรีมวิดีโอ สตรีมเสียง และข้อมูลเมทาดาทาไว้ข้างใน ส่วนการบีบอัดจริง ๆ เป็นหน้าที่ของโคเดกอย่าง H.264 หรือ VP9 นี่แหละคือเหตุผลที่ไฟล์ .mp4 ไฟล์เดียวกันเล่นได้บนเครื่องหนึ่ง แต่เปิดไม่ได้บนอีกเครื่องหนึ่ง ทั้งที่คอนเทนเนอร์ไม่ได้มีปัญหา เพียงแต่โคเดกข้างในไม่รองรับ
MP4 — มาตรฐานสากลที่ใช้ได้ทุกที่
MP4 ที่ใช้วิดีโอ H.264 กับเสียง AAC เล่นได้แทบทุกที่ ทั้งมือถือ ทีวี เบราว์เซอร์ โปรแกรมตัดต่อ ไปจนถึงแอปแชต ถ้ายังไม่รู้ว่าจะเอาไปเปิดที่ไหน MP4 คือคำตอบที่ปลอดภัยที่สุด และยังเป็นฟอร์แมตที่แพลตฟอร์มโซเชียลส่วนใหญ่คาดหวังด้วย
WebM — ไฟล์เล็ก ๆ สำหรับเว็บ
WebM (VP8/VP9) บีบอัดได้ดีและใช้ได้ฟรีไม่มีค่าลิขสิทธิ์ จึงนิยมใช้กันมากสำหรับการเผยแพร่บนเว็บ แต่เครื่องเล่นบางตัวและแอปแชตส่วนใหญ่ไม่รองรับ ใช้ WebM เมื่อคุณควบคุมได้ว่าจะเอาไปเล่นที่ไหน แต่ถ้าจะส่งต่อให้คนอื่น ก็แปลงเป็น MP4 ดีกว่า
MOV กับ MKV — คอนเทนเนอร์เฉพาะทาง
MOV คือคอนเทนเนอร์ของ Apple ที่เจอบ่อยในวิดีโอจาก iPhone และสายงานโปรดักชัน เล่นได้ลื่นบนอุปกรณ์ Apple แต่บน Windows หรือ Android อาจเปิดไม่ได้ ส่วน MKV คือกล่องสารพัดประโยชน์แบบโอเพนซอร์ส รองรับแทร็กเสียงและซับไตเติลได้หลายแทร็ก หนังริปและกล่องทีวีจึงนิยมใช้ แต่สมาร์ตทีวีกับแอปแชตมักไม่รับไฟล์นี้
เลือกยังไง แล้วแปลงอย่างไร
หลักง่าย ๆ คือ อะไรก็ตามที่ต้องส่งต่อ โพสต์ หรือเอาไปเปิดในที่ที่ยังไม่รู้จัก ใช้ MP4 ไว้ก่อน ถ้าต้องการไฟล์เล็ก ๆ สำหรับเว็บก็ใช้ WebM ส่วน MOV หรือ MKV ใช้เฉพาะเมื่อขั้นตอนงานของคุณจำเป็นจริง ๆ และถ้าไฟล์ไหนเปิดไม่ได้ที่ไหนสักที่ แค่แปลงเป็น MP4 ในเบราว์เซอร์ ไม่ต้องอัปโหลด ไม่ต้องติดตั้งโปรแกรม ก็จบในไม่กี่วินาที